Nhắc tới mụn, chúng ta nên tránh và ngừa chứ đừng để tràn lan rồi mới bắt đầu trị. Mụn cũng như tình đầu, rất dai dẳng, rất khó dứt, rất khó phai mờ. Ít nhiều ai cũng một lần trong đời có mụn trên mặt, chứ nếu chưa từng có mụn thì giống như chưa yêu lần nào.

Dạo trước khi Mèo dẫn chương trình cho một số hội thảo về da và chăm sóc da, đã từng nghe các bác sĩ kể qua nhiều loại kem trộn thần thánh. Người nào bị nổi mụn đột xuất, muốn da hết mụn thì bôi loại kem này vào, mụn lặn xuống rất nhanh. Hoặc chị nào đó còn mấy ngày nữa là làm đám hỏi, có khi là đám cưới, do lo lắng quá nhiều mà tóc tai bơ phờ, mặt nổi đầy mụn, được người khác rỉ tai bôi kem này vào lặn mụn nhanh cấp kì. Các chị đã thử và thành công. Ô, thế ra hợp chất trong loại kem đó thực sự ảo diệu như vậy ư?

Để trả lời câu hỏi trên, trước tiên Mèo sẽ nói về mụn.

Mụn trứng cá dĩ nhiên ai cũng biết, vào độ tuổi dậy thì tỉ lệ người có mụn trứng cá vào khoảng 90%. Nên mụn là điều đáng được quan tâm là lẽ thường. Vào lúc nắng nóng như thế này, cộng thêm mùa Tết cũng đang gần kề, ta có thể thấy cả thời tiết cũng không ủng hộ làn da. Đây là mùa mà cường độ làm việc cao, ai cũng tất bật lo sắp xếp công việc để còn kịp chạy về quê ăn Tết với gia đình, để nghỉ ngơi tạm sau một năm vất vả bươn chải, điều này dễ dẫn đến stress tâm lý, gây ảnh hưởng lớn vào nội tiết tố của cơ thể, dẫn đến sự xuất hiện của mụn. Ngoài ra, chế độ ăn uống thất thường hay không đủ chất cần thiết cũng gây mụn. Tất cả những điều đó làm da tăng tiết chất nhờn, chỉ sau một đêm chúng ta thức khuya để hoàn thành công việc, sáng ra là thấy da bóng nhờn ngay. Nếu chăm sóc da không đúng cách thì lượng chất nhờn trong da bị ứ lại, gây tắc nghẽn ở lỗ chân lông, thuận lợi cho vi khuẩn phát triển để gây ra những mầm mống mụn trứng cá. Đó là một  tiến trình sinh bệnh học nói chung của mụn trứng cá.

Có hai loại : mụn trứng cá tự nhiên theo diễn tiến vừa nêu và mụn trứng cá do chính chúng ta tự gây ra. Vì sao Mèo nói vậy?

Đó là vì với tâm lý hối hả làm đẹp vào mùa Tết, hễ có sản phẩm gì mới, nghe quảng cáo thấy tốt tốt là chúng ta sẽ áp hết lên mặt như kem chống nắng, sửa rữa mặt, mặt nạ tẩy tế bào chết, mặt nạ giữ ẩm, dưỡng da, tá lả các thứ,.. mà nhiều khi chúng ta quên quan tâm thành phần các hoạt chất có trong các sản phẩm đó là gì, có phù hợp với da chúng ta hay không. Hầu như cái nào trong các sản phẩm vừa nêu cũng đều có hoạt chất ít nhiều do vô tình không hợp với da chúng ta mà gây ra còi mụn, nhân trứng cá ở trong nang lông. Và khi chúng ta sử dụng các sản phẩm làm đẹp da này trong vòng hai tháng đầu, da có thể đạt được những hiệu quả mà ta mong muốn, nhưng tác hại phát ban mụn trứng cá do các hoạt chất trong những sản phẩm chăm sóc da mà chúng ta bôi lên thường sẽ xảy ra sau hai tháng. Vừa dùng thì chúng ta thấy rất thích, rất ưng ý, nhưng thật ra sau hai tháng đột nhiên sao toàn bộ mặt chúng ta rộ lên mụn trứng cá. Có cả những còi mụn, mụn mủ, có chỗ tấy sưng đỏ lên do viêm nang lông,.. Lúc đó nếu chúng ta không tỉnh táo đến các cơ sở chuyên khoa để điều trị kịp thời, mà lại dại khờ tìm đến những dịch vụ chích, lăn kim, nặn mụn,.. hoặc đắp những loại thuốc gì đó nghe đồn là giúp hết mụn nhanh thì tình trạng sẽ ngày càng nặng hơn theo hướng không ngờ tới.

Và để trả lời cho câu hỏi phía trên, có một số trường hợp bôi kem “thần thánh” lên thấy mụn có vẻ giảm xuống, vậy hợp chất trong đó là gì?

Thì đây, đa số các kem bôi để trị vấn đề gì đó ở da nhưng không theo toa thuốc của bác sĩ chuyên khoa thì hầu hết đều có một chất gọi là kháng viêm corticosteroid. Nó có tính kháng viêm rất mạnh, và các vấn đề của da hầu hết đều có viêm. Sưng, nóng, đỏ, đau, những tình trạng phát ban,.. đều là các hiện tượng viêm. Khi bôi kem vào giai đoạn đầu thì nó sẽ làm giảm sưng giảm tấy, có vẻ mọi thứ xẹp nhẹ xuống. Nhưng sau đó, ngoài tác dụng kháng viêm thì corticosteroid lại ức chế miễn dịch của da tại chỗ. Như vậy càng bôi thì da chúng ta sẽ ngày càng suy yếu, kiệt quệ nhiều hơn.

Các bác sĩ chuyên khoa và cả dược sĩ luôn luôn nhắc nhở bệnh nhân điều trị về thuốc kháng viêm, nó có tác dụng phụ rất nguy hiểm, có thể gây ra những tác hại nghiêm trọng đến cơ thể người sử dụng, đặc biệt với nhóm NSAID và nhóm corticosteroid. Mụn trứng cá đang sưng, bôi vào có vẻ xẹp, thậm chí vài ngày sau khi bôi hoặc cả tuần, nhưng chắc chắn sau đó sẽ lại bùng lên dữ dội hơn. Do đó, chúng ta cần hết sức tỉnh táo, các sản phẩm như đã nêu trên dùng cho da mà không rõ nhãn mác, chắc chắn có trộn hoạt chất, thành phần nào đấy, dù không phải corticosteroid nhưng nó cũng có tác dụng tương tự corticosteroid để chúng ta khi bôi có vẻ là hết mụn nhanh, nhưng thật ra không phải. Khả năng bị nấm, lang ben hoặc các bệnh về da khác dễ đến với chúng ta hơn, do miễn dịch của da chúng ta đã bị suy yếu theo thời gian. Việc này giống như chúng ta đang dùng tiền của chính mình để mua thuốc độc cho mình vậy.

Đặc biệt đáng lo là tình trạng nhiễm siêu vi, tức trước đó đã nhiễm siêu vi, siêu vi tái hoạt, khi mà miễn dịch da của chúng ta đã suy yếu, có người bị phát ban mụn trứng cá đầy mặt trong sự hoảng hốt. Nhiều người thắc mắc rằng mình đã dùng rất nhiều kháng sinh với đủ hình thức, thậm chí đi bệnh viện cũng không hết, đến lúc bác sĩ phát hiện ra thì thấy một thủ phạm nguy hiểm đang thập thò, đó là nhiễm siêu vi, chúng mang lại đầy những mụn mủ li ti, những rổ lõm. Và nếu không điều trị đúng cách thì sẽ rất nặng, có thể để lại những vết tích sâu trên da.

Về vấn đề điều trị mụn, Mèo có thể giới thiệu đến các bạn hai bác sĩ chuyên về da rất có tâm, thực sự lo lắng và quan tâm đến tình trạng của bệnh nhân, đồng thời hướng bệnh nhân điều trị theo cách hiệu quả và tiết kiệm nhất. Một là bác sĩ Nguyễn Thị Bích Châu của bệnh viện Hoàn Mỹ Cửu Long nếu bạn ở Cần Thơ. Hai là tiến sĩ, bác sĩ Lê Thái Vân Thanh của bệnh viện đại học Y dược nếu bạn ở thành phố Hồ Chí Minh.

Đó là với những ai đã lỡ bị mụn tấn công. Còn nếu chưa bị mụn càn quét trên mặt, bạn vẫn hoàn toàn có khả năng ngăn ngừa chúng.

Cụ thể là dịp Tết, ai cũng vin vào cái cớ “Tết mà!” đế được ăn uống thả cửa. Nào là thịt cá, bánh kẹo, nước ngọt, trà sữa,.. Người ta gọi là “ăn Tết” mà, không ăn coi sao được? Nhưng quan trọng là phải ăn như thế nào để vẫn đẹp duyên dáng?

Thực ra Mèo cực mê trà sữa, nhưng ít bị mụn, cũng không bị béo lên nhiều. Dĩ nhiên là phải có cách..

Chúng ta nên biết có hai nhóm gây hại, gây mụn, đó là  thức ăn ngọt và thức ăn từ chế phẩm sữa, đặc biệt là sữa bò tươi, bởi trong đó chứa nhiều yếu tố nội tiết tố gây mụn nhanh.

Trước hết phải nói về thức ăn ngọt. Càng ngọt nhanh càng có hại. Như thế nào là ngọt nhanh? Đó là để vào miệng thấy ngọt ngay lập tức. Như vậy một lượng đường sẽ tăng nhanh trong máu, tác động lên quá trình sinh bệnh học để gây ra thay đổi nội tiết tố.

Trên lý thuyết thì ai chả khuyên đừng ăn ngọt nhiều nha các bạn, hại lắm, hại lắm! Nhưng thử hỏi đi trà sữa với bạn bè mà ngồi nhìn tụi nó uống thì làm sao chịu nổi? Chúng ta có giải pháp, đó là vẫn tiêu thụ, nhưng với tốc độ chậm và với hàm lượng đường thấp đi. Nhiều bạn mê ngọt như Mèo, nói uống ngọt mới ngon, thì vẫn được, nhưng nên uống với tốc độ chậm, đồng thời hòa lẫn với lượng nước hoặc dung dịch ít ngọt khác để nồng độ đường trong máu không tăng quá nhanh và đột ngột. Chỉ cần như vậy thôi là nó sẽ giúp giảm tác động vào cơ chế sinh mụn của cơ thể.

Nhóm thực phẩm tiếp theo gây hại đó là chế phẩm từ sữa. Không nên ăn quá nhiều bởi những món có hàm lượng chất béo cao như váng sữa, kem tươi,.. có thể gây đầy bụng, tiêu chảy do hàm lượng chất béo quá cao. Các món chứa nhiều phô mai, bơ cũng cần được điều tiết hợp lý, nếu không sẽ dễ dẫn đến béo phì, bệnh tim mạch và gây mụn.

Ngoài ra nhóm thực phẩm làm chúng ta nổi mụn còn có đồ lên men. Đó là nem, chả, lạp xưởng, đồ chua, bia rượu,.. Nó làm tình trạng da dễ bị dị ứng, kích ứng. Vì nó sinh ra rất nhiều gốc tự do. Và trong những đồ lên men đó để nhâm nhi rôm rả với bạn bè, chúng ta ưng chiên lên cho giòn, cho ngon, và tiếp tục đối mặt với việc chúng sinh ra rất nhiều gốc tự do khi được đưa vào cơ thể. Bởi vậy, nếu có tiêu thụ những sản phẩm này, chúng ta cũng cần ăn hoặc uống chúng với liều vừa phải. Vì cái gì vừa vừa cũng có lợi, còn quá thì sẽ gây hại, đặc biệt là gây mụn.

Tóm lại, sau bài này, bạn hãy dừng hành hạ da mặt của mình bằng các loại kem rẻ tiền hoặc vô cùng đắt tiền nhưng không hề hiệu quả. Hãy liên hệ với bác sĩ chuyên khoa có tâm để họ tư vấn và hướng dẫn chúng ta điều trị mụn đúng cách. Còn bạn nào chưa bị mụn ồ ạt trên mặt thì nên giữ chế độ ăn uống phù hợp để giữ gìn nhan sắc. Bạn có thể theo dõi chương tiếp theo, chương III : “Da căng mịn? Dễ ợt!” để biết cách làm sao giữ cho da căng tràn sức sống và mịn màng hấp dẫn.

CHƯƠNG II : LÀM CHO DA SẠCH MỤN : CÓ KHÓ KHÔNG?

Ngọc Trâm Anh

Photo : anh Tuấn Ngô